ოჯახები შიმშილისგან გამოსავალს ბავშვების შრომაში პოულობენ – მიმართვა ხელისუფლებას


„ქვეყანაში შრომის უსაფრთხოების კუთხით მდგომარეობა საგანგაშოა, ხოლო არსებული გამოწვევის საპასუხოდ, სახელმწიფოს მხრიდან გაწეული ძალისხმევა – არაადეკვატური“, – მიიჩნევენ არასამთავრობო ორგანიზაციები ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC) და პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR). ისინი 16 ივლისს თბილისში, 16 წლის გიორგი ბეშკენაძის მშენებლობაზე დაღუპვას ეხმაურებიან. გიორგი ბეშკენაძე დოლაბაურის ქუჩაზე მშენებარე კორპუსის ლიფტის შახტში ჩავარდა და ადგილზე გარდაიცვალა. შრომის ინსპექტირების დეპარტამენტის განცხადებით, ობიექტზე არ იყო დაცული შრომის უსაფრთხოების ნორმები.

„სამწუხაროა, რომ დასაქმების ადგილზე მუშების გარდაცვალებისა და დაშავების პრობლემა, განსაკუთრებით სამშენებლო სექტორში, გადაუჭრელ დაბრკოლებად იქცა. შესაბამისი ზედამხედველობის მექანიზმის შემუშავების და კანონმდებლობის გამკაცრების მიუხედავად, პრევენციისა და აღსრულების მექანიზმების არაეფექტიანობა, ისევე, როგორც მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო რეგულაციების ამოქმედების ვადის მომავალში გადადება, დასაქმებულთა სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას  ყოველდღიურად უქმნის საფრთხეს. სახელმწიფოს ხელში არსებული მექანიზმების სისუსტესა და არაეფექტიანობაზე მიუთითებს სამუშაო ადგილზე გარდაცვლილთა და დაშავებულთა მუდმივად მზარდი სტატისტიკა,“ – წერია EMC-ს და PHR-ის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

ორგანიზაციების შეფასებით, შრომის ინსპექციის მანდატი შეზღუდულია,  ადგილობრივი თვითმმართველობები და ეკონომიკის სამინისტროს შესაბამისი ზედამხედველობის სამსახურები კი ეფექტიანად ვერ საქმიანობენ და ფაქტობრივად არ არსებობს მათ შორის კოორდინაცია.

„ასევე, პრობლემურია დასაქმების ადგილზე დაშავებისა და გარდაცვალების ფაქტებზე ეფექტიანი გამოძიების არარსებობაც.  ეს მოცემულობა სრულიად დაუცველს ხდის დასაქმებულებს დამსაქმებელთა მხრიდან შრომითი უსაფრთხოების ნორმების დარღვევისა და მისგან მომდინარე სავალალო შედეგებისგან,“ – აღნიშნულია EMC-ს და PHR-ის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.

არასამთავრობო ორგანიზაციები ყურადღებას ამახვილებენ ბავშვთა შრომის იძულებაზე.

„შიმშილის გამოწვევის წინაშე მდგარი ოჯახები გამოსავალს ბავშვების შრომის გამოყენებაში პოულობენ. სიღარიბის შემცირების პროგრამა არაეფექტიანია, ბავშვთა დაცვის სისტემა ვერ ფუნქციონირებს, განათლების სისტემა კი სკოლიდან მშენებლობაზე წასულ ბავშვებს ვერ ხედავს, ხოლო სახელმწიფო ამ ყველაფერში თავის პასუხისმგებლობას არ აღიარებს.

სახელმწიფო მოხელეების განცხადებით, ბავშვთა შრომითი ექსპლუატაციისგან დაცვის სისტემის განვითარებას მრავალი წელი სჭირდება, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ სახელმწიფოს პოლიტიკაში ბავშვთა საკითხები ნაკლებ პრიორიტეტულია. ბავშვთა დასაცავად შექმნილი სოციალური სამსახური, განათლების სამინისტრო, შრომის ინსპექცია და სხვა უწყებები შეთანხმებულ მოქმედებას ვერ ახერხებენ ბავშვთა საშიშ პირობებში შრომის პრობლემის უსწრაფესი გადაჭრის მიზნით,“ – აღნიშნავენ ორგანიზაციები.

EMC-ს და PHR გავრცელებულ ინფორმაციაში კონკრეტულ უწყებებსაც მიმართავენ და მოუწოდებენ:

  • საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს –  მშენებლობაზე დასაქმებული პირის გარდაცვალების შემთხვევაზე უზრუნველყოს დროული და ეფექტიანი გამოძიება;
  • შრომის პირობების ინსპექტირების დეპარტამენტს – დროულად შეისწავლოს დასაქმების ადგილზე შრომის უსაფრთხოებისა და შრომითი პირობების დაცვის კუთხით არსებული მდგომარეობა, მოახდინოს დარღვევათა იდენტიფიცირება და მიიღოს შესაბამისი სანქციები მათ აღმოსაფხვრელად. ასევე, ჩაატაროს პროაქტიული ინსპექტირება დასაქმების ადგილების და განსაკუთრებით სამშენებლო ობიექტების.
  • საქართველოს პარლამენტს – შრომის უსაფრთხოებისა და შრომითი პირობების ეფექტური დაცვის მიზნით, შექმნას ადეკვატური კანონმდებლობა და საზედამხედველო მექანიზმი, რომელიც შეძლებს სამუშაო ადგილზე სრულყოფილი ზედამხედველობის პირობებში დარღვევათა იდენტიფიცირებას და ადეკვატურ რეაგირებას;
  • საქართველოს მთავრობას – უზრუნველყოს საქართველოს პარლამენტში შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების ინიცირება და შრომითი ინსპექციის ინსტიტუციური გაძლიერების მიზნით შესაბამისი მხარდაჭერა;

ასევე, უწყებათაშორისი ჯგუფების ფარგლებში უნდა მოხერხდეს შრომის ინსპექციასა და ზედამხედველობის სხვა სამსახურებს შორის კოორდინირებული მუშაობა და შრომის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე მონიტორინგი. არსებული რეალობის და გამოწვევების ანალიზის საფუძველზე უნდა  შემუშავდეს შრომის ერთიანი და თანმიმდევრული პოლიტიკა, რომელიც ორიენტირებული იქნება დასაქმებულთა შრომითი უფლებების დაცვაზე და იქნება უსაფრთხო და ღირსეული შრომის გარანტი; უნდა შემუშავდეს სამოქმედო გეგმა და უნდა გატარდეს დაუყოვნებელი ღონისძიებები  ბავშვთა მძიმე, მავნე და საშიშპირობებიანი შრომის ეფექტიანი აღმოფხვრისთვის და იმ მიზეზების პრევენციისთვის, რომელიც ბავშვებს აიძულებს სიცოცხლის რისკის ფასად მოიპოვონ საკუთარი თავის და ოჯახის რჩენისთვის საჭირო რესურსები.

ამ თემაზე:

ბავშვთა შრომის უკიდურესი ფორმების დროული გამოვლენა გადაუჭრელ პრობლემად რჩება – ომბუდსმენი

 

 

 

ნეტგაზეთის მასალების სხვა გამოცემებში გადაბეჭდვის წესი
ავტორი