რას წერს „ვაშინგტონ პოსტი“ ნიუსლეთერში მზია ამაღლობელზე – „მისი საქმე იქცა სიმბოლოდ“

„ვაშინგტონ პოსტის“ პრესის თავისუფლების ინიციატივების დირექტორმა, ჯეისონ რეზაიანმა გამოცემის „ნიუსლეთერში“ გამოაქვეყნა ჟურნალისტისა და მედიამენეჯერის, მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესის შესახებ ინტერვიუ. 14 ივლისის პროცესს ბათუმში ესწრებოდა კილან გალაჰერი, რომელიც მზია ამაღლობელის სამართლებრივი გუნდის წევრია და ასევე ნობელის პრემიის ლაურეატი ჟურნალისტის, მარია რესას ადვოკატი. ჯეისონ რეზაიანი, რომელიც „ვაშინგტონ პოსტის“ ავტორი და თავადაც ყოფილი პოლიტპატიმარია, სწორედ კილან გალაჰერს ესაუბრა. 

„ბათუმელები“ გთავაზობთ ინტერვიუს ქართულ თარგმანს. 

ავტორი: ჯეისონ რეზაიანი, „ვაშინგტონ პოსტის“ პრესის თავისუფლების ინიციატივების დირექტორი

______________________

პროტესტის ხმა ძლიერად ისმოდა ბათუმში, საქართველოში, სასამართლოს იმ შენობასთან, სადაც ჟურნალისტმა მზია ამაღლობელმა ორშაბათს ჩვენება მისცა.

„ისინი ქუჩაში იდგნენ და მზიას მხარდამჭერ გზავნილებს სკანდირებდნენ – სურდათ, რომ ეს მასაც გაეგო“, – ამბობს ადამიანის უფლებების საერთაშორისო ადვოკატი კილან გალაჰერი, რომელიც მზია ამაღლობელის სამართლებრივი გუნდის წევრია. გალაჰერი ასევე იცავს ნობელის ლაურეატ მარია რესას, ჰონკონგში დაპატიმრებულ გამომცემელს ჯიმი ლაის და მოკლული მალტელი ჟურნალისტის, დაფნე კარუანა გალიციას ოჯახს.

პროტესტის გზავნილების ნაწილი კრიტიკული იყოს მოსამართლის მიმართ, რომელმაც დღის ბოლოს სხდომა უფრო პატარა დარბაზში გადაიტანა, აქციის ხმაურისგან შორს.

გალაჰერისთვის, ლონდონში მცხოვრები ადვოკატისთვის პროტესტი მოწმობს, რომ საზოგადოება მხარს უჭერს მზია ამაღლობელს, რომელიც იანვრის შემდეგ პატიმრობაშია პოლიციელზე თავდასხმის ბრალდებით.

იანვარში, შავიზღვისპირა ქალაქ ბათუმში მიმდინარე საპროტესტო აქციის დროს, ცნობილმა ჟურნალისტმა სილა გააწნა ბათუმის პოლიციის უფროსს ირაკლი დგებუაძეს, რომელმაც ის შეურაცხყო და ემუქრებოდა.

საქართველოში პოლიციელზე თავდასხმა მძიმე ბრალდებაა და სულ მცირე ოთხწლიან პატიმრობას ითვალისწინებს. ამაღლობელის სამართლებრივი დაცვის გუნდი ამბობს, რომ სილა არ შეიძლება გახდეს ასეთი მკაცრი მუხლით დევნის საფუძველი. პრესის თავისუფლების ორგანიზაციებიც აცხადებენ, რომ ბრალდება ჩადენილი ქმედების არაპროპორციულია და ერთგვარი შურისძიებაა ამაღლობელის საქმიანობის გამო, საქართველოში კორუფციის და ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების მხილებისთვის.

ამაღლობელი, რომელიც ონლაინ გამოცემების „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელია, პირველი ქალი ჟურნალისტია საქართველოში, რომელიც პოლიტიკურად მოტივირებული ბრალდებებით დააპატიმრეს მას შემდეგ, რაც კავკასიის ამ ქვეყანამ საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა.

მისი საქმე იქცა სიმბოლოდ იმისა, თუ როგორ უარესდება პრესის თავისუფლება საქართველოში, სადაც მმართველი პარტია „ქართული ოცნება“ უფრო და უფრო მეტად უახლოვდება მოსკოვს და იღებს უცხოური აგენტების კანონს, რომელიც მიზანში იღებს უცხოური დაფინანსებით მომუშავე მედია ორგანიზაციებს.

ჩვენ გალაჰერს ორშაბათის სასამართლო სხდომის შემდეგ ვესაუბრეთ.

• რატომაა ეს საქმე ასე მნიშვნელოვანი საქართველოში მედიის თავისუფლებისთვის?

მნიშვნელოვანია თვითონ მზიას პიროვნების გამო. მზია ძალიან პატივსაცემი პროფესიონალია, ორი მედიაორგანიზაციის დამფუძნებელი და ვეტერანი ჟურნალისტი. ის ორი ათეული წლის განმავლობაში გამოირჩეოდა იმით, რომ ძალაუფლებაში მყოფთ ღიად ეუბნებოდა სიმართლეს. სწორედ ამიტომაც, მისი ასეთი ფორმით მიზანში ამოღებამ მთელ საქართველოში მღელვარება გამოიწვია.

ეს არის საქმე, რომელიც თავიდანვე შექმნილია სამაგალითოდ, იმისთვის, რომ შეაშინოს და დააფრთხოს ყველა, ვინც საქართველოში ჟურნალისტობას ან აქტივისტობას მოინდომებს.

და მეორეც, ეს საქმე მნიშვნელოვანია, რადგან ის უფრო ფართო ტენდენციის ნაწილია. რასაც ჩვენს ახლა ვხედავთ საქართველოში, არის უზომოდ არაპროპორციული და დრაკონული სამართლებრივი პროცესები, გამამტყუნებელი განაჩენები და სასჯელები ისეთ ქმედებებზე, რომლებიც რეალურად მშვიდობიანი პროტესტია.

გასული შემოდგომის შემდეგ ვაკვირდებით მსგავს დრაკონულ ბრალდებებს ადამიანების მიმართ, რომლებიც უბრალოდ ეწინააღმდეგებიან საქართველოს ხელისუფლებას. მზიას საქმეც ამ ტენდენციის ნაწილია.

• როგორ ეპყრობიან მას საპატიმროში?

სამწუხაროდ, მისი მხედველობა ძალიან სწრაფად უარესდება. არსებობს საერთაშორისო სამართლის ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპი, რომლის მიხედვითაც დაკავებულს უნდა შეეძლოს მიიღოს ისეთი ხარისხის სამედიცინო მომსახურება, როგორიც თავისუფალ გარემოში ექნებოდა. სერიოზულად შემაშფოთებელია ის ფაქტი, რომ ეს პრინციპი არ სრულდება, მხედველობის მკვეთრი გაუარესება ამის აშკარა მაჩვენებელია.

ასევე, ისიც უნდა აღვნიშნოთ, რომ მზია გარკვეული პერიოდის განმავლობაში შიმშილობდა პროტესტის ნიშნად. ის ძალიან გამხდარია და სრულიად განსხვავებულად გამოიყურება, ვიდრე შვიდი, რვა თვის წინ გადაღებულ ფოტოებში.

• როგორ პასუხობს ხალხი საქართველოში მზიას დაკავებას?

მისი დაკავება ბევრმა დამოუკიდებელი მედიისთვის გამაფრთხილებელ გასროლად შეაფასა. ეს სიმბოლური საქმეა, რომელიც ასახავს, როგორ ირღვევა საქართველოში მედიის თავისუფლება, განსაკუთრებით კი „აგენტების კანონის“ ფონზე.

მზიას წარმოაჩენენ (მმართველი პარტია), როგორც უცხო ქვეყნის აგენტს, მაშინ როდესაც სინამდვილეში ის ძალიან ამაყი ქართველია. როცა ბათუმში სეირნობ, კედლებზე აუცილებლად შეგხვდება გრაფიტი – „თავისუფლება მზიას!“.

ეს საქმე ბევრ ადამიანს აღელვებს, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ მზიამ დააარსა ორი მნიშვნელოვანი მედია პლატფორმა – „ბათუმელები“ და „ნეტგაზეთი“. მის საქმეს იცნობენ და ის ადგილობრივებისთვის მართლაც ბევრს ნიშნავს. საქართველო ძალიან სწრაფად ემსგავსება რუსეთს, მაგრამ აქ სერიოზული წინააღმდეგობაც არსებობს.

• რა მოხდა ორშაბათს სასამართლოში?

არაერთი სასამართლო სხდომა გაიმართა უკვე, თუმცა მზიამ პირველად მისცა ჩვენება.

საქართველოში მხოლოდ ერთი ქალთა სპეციალური პენიტენციური დაწესებულებაა, ამიტომ იმისთვის, რომ ბათუმში სხდომას დაესწროს, მას დაახლოებით ექვსი საათი მგზავრობა უწევს ციხის მინივენით. სხდომა, როგორც წესი, პირველ საათზე იწყება და 6-ზე სრულდება. დასრულების შემდეგ, მას კვლავ 6 საათი სჭირდება უკან დასაბრუნებლად. წარმოიდგინეთ, რამდენად დამღლელია ეს ყველაფერი – ეს არის 18-საათიანი დღე და წარმოუდგენლად მძიმეა.

მე დღეს ვუყურებდი მტკიცე, პრინციპულ და ძლიერ ადამიანს, რომელიც მკაფიოდ და შთამბეჭდავად აღწერდა, რამდენად აბსურდულია ეს მთელი პროცესი. მან სიტყვით გამოსვლა საკუთარი საქმიანობის აღწერით დაიწყო – რატომ არის ადამიანი, რომელიც ყოველთვის ეწინააღმდეგება მათ, ვინც ძალაუფლებას ბოროტად და უსამართლოდ იყენებს.

ამ პროცესზე ასევე ძალიან ფართოდ იყვნენ წარმოდგენილი საელჩოები – ნორვეგია, დანია, ესტონეთი, გერმანია, ნიდერლანდები, პოლონეთი, შვედეთი, ევროკავშირი. როდესაც სასამართლო პროცესზე შევდიოდი, ხალხში, არაერთ ადამიანს ეჭირა ხელში ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფის, მარია რესას წიგნის „როგორ დავამარცხოთ დიქტატორი“, ქართულენოვანი გამოცემა.

სასამართლოს დარბაზში, ჩემგან რამდენიმე რიგის მოშორებით მჯდომ ქალს მთელის სხდომის განმავლობაში წიგნი მაღლა ჰქონდა აწეული. ეს ბევრს ამბობს.

_____________

ფოტოზე: კილან გალაჰერი ბათუმში, მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესის დაწყებამდე. ფოტო: „ბათუმელები“