„თუ სანქციები იქნება და აქაც პროტესტი კიდევ უფრო გაძლიერდება, სისტემური რყევები დაიწყება. საბოტაჟი თუ დაიწყო სისტემამ, ბიძინა თვითონ ხომ არ დაიწყებს ქუჩაში სირბილს? ასეთ შემთხვევაში ჩამოიშლებიან და ჩამოიშლებიან ძალიან სწრაფად,“ – მიიჩნევს პოლიტოლოგი გია ხუხაშვილი. იგი საქართველოში სამართლიანობის აღდგენას შესაძლებლად მიიჩნევს, თუ პროტესტის გაძლიერების პარალელურად, დასავლეთი სანქციების პაკეტს აამოქმედებს.
პოლიტოლოგი ასეთ შემთხვევაში სახელისუფლებო სისტემაში ბზარების გაჩენას ელოდება:
„სისტემაში კონფორმიზმიდან გამომდინარე ჯერ კიდევ არის ილუზიები ბიძინას ყოვლისშემძლეობის შესახებ, რომ რაღაც ტრიუკებს ისევ ჩაატარებს. ეს მითოლოგია ბიძინას შესახებ უნდა დაინგრეს“, – გვიყვება პოლიტოლოგი.
გია ხუხაშვილთან საუბარი საზოგადოების განწყობაზე საუბრით დავიწყეთ: რასთან გვაქვს საქმე, როცა გაყალბებული და მიტაცებული არჩევნების შემდეგ ხალხი ერთმანეთზეა უფრო გაბრაზებული, ვიდრე ხელისუფლებაზე?
„ბათუმელებმა“ პოლიტოლოგ გია ხუხაშვილთან ინტერვიუ ჩაწერა:
- ბატონო გია, თქვენი დაკვირვებით, რასთან გვაქვს საქმე, როცა ხალხი ერთმანეთზე უფროა გაბრაზებული, ვიდრე ხელისუფლებაზე? საარჩევნო დარღვევების ანალიზი აჩვენებს, რომ ამომრჩევლის უმრავლესობამ რეალურად ოპოზიციას დაუჭირა მხარი.
ჩემი აზრით, ხალხი ხელისუფლებაზეა გაბრაზებული, მაგრამ არის თვითკრიტიკა. ეს განპირობებულია უფრო იმით, რომ გეგმას ვერ ხედავენ: როგორ შეიძლება სამართლიანობის აღდგენა. სკეპტიციზმის და ნიჰილიზმის მორიგმა ტალღამ გადაგვირბინა, შეიძლება ითქვას.
ნებისმიერი პროტესტი რომ შედეგიანი იყოს, მას სჭირდება შესაბამისი ლიდერი მწყობრი გეგმით და დღის წესრიგით. როდესაც ეს არ არის, თვითგვემაზე გადადიხარ, უსუსურობა გიპყრობს, ამ დროს კი, საკუთარ თავში ეძებ პრობლემის მიზეზების ქექვას.
ალბათ ეს არის, ეს ხდება.
- ჩანს თუ არა მკაფიოდ, რომ „კარუსელების“ გარეშე, ადმინისტრაციული და საბიუჯეტო რესურსის გამოყენებით, ასევე პროპაგანდით „ოცნება“ არჩევნებს აგებდა?
აგებდა, რა თქმა უნდა. „ქართულმა ოცნებამ“ ყველა მეთოდი გამოიყენა და ამის მიუხედავად, მას მაინც არ გაუმარჯვია.
რეალურად გამოჩნდა, რომ კიდევ უფრო ცუდი სურათი ჰქონია ხელისუფლებას – ჩემი აზრით, რეალური, ნატურალური ამომრჩეველი, რომელსაც მიაჩნია, რომ „ოცნება“ მოაგვარებს მის პრობლემებს, „ქართულ ოცნებას“ ჰყავს სადღაც 5-10 %. დანარჩენი არის მედროვე, რომელიც სარგებელს ნახულობს, ან წინა ხელისუფლების მუდმივი სიძულვილითაა შეპყრობილი, ეს დაპატარავებული სეგმენტია…
არის კიდევ ერთი ნაწილი, რომელსაც დაუმტკიცეს, რომ ეს ხელისუფლება შეიძლება არ ვარგა, მაგრამ უარესად იქნება საქმე – აუცილებლად დაიწყება ომი. ვფიქრობ, გარკვეულწილად იმუშავა ამ პროპაგანდამ „ომი და მშვიდობა“.
მე წინასაარჩევნოდაც ვსაუბრობდი, რომ ოპოზიციას უნდა ემუშავა ამაზე. როდესაც პრეზიდენტმა ზურაბიშვილმა გამოაცხადა რეფერენდუმი: დასავლეთი, თუ რუსეთი, „ქართული ოცნება“ მიხვდა, რომ სერიოზული პრობლემა ჰქონდა. მისი ამოცანა იყო ის, რომ რეფერენდუმის შეკითხვა შეეცვალა და ის უნდა შეხებოდა ფუნდამენტურ ღირებულებას. გასაგებია, რომ ევროპის იდეას კონკურენციას ვერ გაუწევდნენ ორი მიმდინარე ღირებულების თვალსაზრისით: კეთილდღეობა და თავისუფლება. ამიტომაც, ისინი ამ კონკურენციაში არ შევიდნენ და შეკითხვის ახალი ფორმულირება მოიფიქრეს: ომი და მშვიდობა.
ეს საბჭოთა კავშირის კაგებეს ჯურღმულებში დამუშავებული ტექნოლოგია იყო. საბჭოთა კავშირის დროსაც ასე იყო, გვიყვებოდნენ იმაზე, რამდენად უსამართლო სამყარო იყო იმპერიალიზმი, თავად პოზიციონირებდნენ, როგორ მშვიდობის მტრედები.
გია ხუხაშვილი
ფაქტობრივად, „ქართულმა ოცნებამ“გამოიყენა საბჭოური ტექნოლოგიური მატრიცა და გარკვეული შედეგი მიიღო კიდეც, მაგრამ ესეც არ აღმოჩნდა საკმარისი.
მან ყველაფერი გამოიყენა: პროპაგანდა, სიძულვილი და ჰომოფობია, მოსყიდვა, დაშინება, შანტაჟი, სამსახურიდან გათავისუფლების და სოციალური დახმარების მოხსნის შიში… ესეც რომ არ ეყო, საბოლოოდ ბიულეტენსაც გააჟონინა, რომ ჩაენერგა ადამიანებში, რომ მათი არჩევანი იქნებოდა ხილული.
ამ პროცესში ოპოზიციამ დაუშვა ორი შეცდომა: პირველი არის, რომ ვერაფრით ვერ მივიდნენ ამომრჩეველთან პირისპირ და უშუალოდ სალაპარაკოდ. პროპაგანდასთან კონტრპროპაგანდა არ იქნებოდა სწორი, რადგან პროპაგანდას ყოველთვის ბევრი რესურსი აქვს. ამომრჩეველთან ინტერაქციული ურთიერთობაა საჭირო, განსაკუთრებით რეგიონებში. ქალაქებში ხალხი მეტ-ნაკლებად გათვიცნობიერებულია. ჩვენ გვაქვს სოფლები, სადაც ოპოზიცია თვალით არასდროს უნახავთ და სადაც სოფლის გამგებელი სერიოზული ფიგურაა.
ოპოზიციის მეორე შეცდომა კი იყო ის, რომ არ მოხდა კონსოლიდაცია პრეზიდენტის ირგვლივ, გარკვეულწილად დისტანცირებაც კი მოახდინეს პრეზიდენტისგან იგივე ტექნიკური მთავრობის დასახელების პროცესში. ადამიანებს ყოველთვის ურჩევნიათ წინასწარ იყოს გაცხადებული, რა როგორ იქნება. მე მომეჩვენა, რომ ოპოზიცია იყო შეპყრობილი ამბიციით, რომ თითქოს უკვე მოიგეს არჩევნები.
- როცა ხელისუფლების მხრიდან სხვადასხვა სახის გაყალბების ჩადენაზეა საუბარი და უზარმაზარ ფინანსურ რესურსებზე, ეს შეცდომები რომ არ ჰქონოდა ოპოზიციას, უშვებთ, რომ „ქართული ოცნება“ წააგებდა?
ამომრჩევლისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იქნებოდა რეფერენდუმის კითხვასთან დაკავშირებით, მაგალითად, სრული კონსოლიდაცია, ერთიანობის დემონსტრირება.
თუ არჩევნების რეალური შედეგი იყო 60/40-ზე ოპოზიციის სასარგებლოდ, ეს სისტემური შეცდომები რომ არ დაეშვათ, უკვე აშკარა იქნებოდა უპირატესობა 70/30-ზე მინიმუმ და ამ შემთხვევაში, ხელისუფლება უკვე ვერაფერს ვეღარ მოახერხებდა. ამ შეცდომებმა განაპირობა ის, რომ დღეს ეს პროტესტი ისევ მაღალია, მაგრამ ის შეყუჟულია სამზარეულოებში.
- რა შანსია ახლა, ეს პროტესტი გამოვიდეს სამზარეულოებიდან და ხელისუფლებას მოუწიოს უკან დახევა?
ქუჩა ძალიან სპეციფიკური თემაა, მას შესაბამისი ქარიზმის მატარებელი ლიდერები სჭირდება, ადამიანები ისევ უნდა დაიმუხტონ… მე შიდა ფაქტორებით სერიოზული ცვლილებების მოლოდინი მაღალი არ მაქვს, თუმცა აქ არის ერთი ფაქტორი, რამაც შესაძლოა სინერგია შექმნას: თუ დასავლეთი გადავა რეალურ მოქმედებებზე – საბოლოოდ ძალიან მკვეთრად და გასაგებ ენაზე არ აღიარა არჩევნების შედეგები და გადავიდა სასანქციო პოლიტიკაზე – ეს შექმნიდა სინერგიას და ხელისუფლებას სერიოზული პრობლემები შეექმნებოდა.
იმისთვის, რომ რეჟიმი დაამარცხო, აუცილებელი ელემენტია სისტემაში რყევების დაწყება. ვგულისხმობ სამართალდამცავ სისტემას და საჯარო სექტორს, რომელიც თავისი ბუნებით კონფორმისტია.
ბიძინა ახლა მათ ჯერ კიდევ არწმუნებს, რომ კი, ეს იყო, ის იყო, მაგრამ იმასთანაც დავალაგებთ, ამასთანაც დავალაგებთ. დააკვირდით, ამას ლაპარაკობს ირაკლი კობახიძე, რომ ჩვენი სტრატეგიული მიზანი არის ევროპა. თვითონ სისტემაც პროევროპულად არის განწყობილი – რუსეთში დაბრუნება არავის არ უნდა. ამ კონფორმისტული ბუნებიდან გამომდინარე კი, სისტემა იტყუებს თავს, რომ რაღაც გეგმა აქვს ბიძინას, ამ მამაძაღლობითაც ალბათ უკან კარიდან შევალთ ევროპაში.
თუ იქნება უფრო მკაფიო შეფასებები და დაიწყება დასანქცირება, ეს გააჩენს ბზარს სისტემაში. მაგალითად, თუ დაასანქცირეს ირაკლი კობახიძე, დასანქცირებული კობახიძე ხომ ვეღარ იტყვის, ევროპაში მივდივარო? სისტემა კი იტყვის, ამ ადამიანებს საკუთარი თავისთვის ვერ უშველიათ, ჩვენ როგორღა გვიშველიან? ეს უკვე სისტემის შიგნით საბოტაჟის დაწყებას.
ეს ნანახი გვაქვს 2012 წელს და მანამდეც. ზოგადად, ავტორიტარიზმისკენ მიდრეკილი ხელისუფლების ცვლილებების აუცილებელი კომპონენტია სისტემური რყევები. სისტემა თუ მონოლითური და სტაბილურია, ძალიან ჭირს მშვიდობიანი გზით ხელისუფლების დამარცხება. თუ ახლა პოლიციელი მზადაა, ამ ხელისუფლების გამო უკანონობა ჩაიდინოს, ახალგაზრდა, ბავშვი სცემოს და ვიღაც დაიჭიროს, ძნელია შეცვალო რამე.
2012 წელს იცით რა დროს მივხვდი, რომ არჩევნებს ვიგებდით? – ქუჩაში პატრულმა გამაჩერა, საჭესთან მობილურზე ვსაუბრობდი. პატრულს როცა საბუთები მივაწოდე, უი, თქვენ კი უნდა ისაუბროთ, მიბრძანდითო. ამას ჰქვია საბოტაჟი, როდესაც ხელისუფლების მიმართ პატივისცემა და მორჩილება იკარგება და იგი მეორე მხარეს გადადის.
სისტემაში, კონფორმიზმიდან გამომდინარე, ჯერ კიდევ არის ილუზიები ბიძინას ყოვლისშემძლეობის შესახებ, რომ რაღაც ტრიუკებს ისევ ჩაატარებს. ეს მითოლოგია ბიძინას შესახებ უნდა დაინგრეს.
- არ უშვებთ, რომ სახელისუფლებო სისტემა შეეგუოს რუსულ ორბიტაზე ქვეყნის გადასვლას?
დიახ, ასეთებიც არიან სისტემაში, მაგრამ არა მგონია, ბევრი იყოს. ყველას შვილი ჰყავს, შვილიშვილი, საბოლოოდ ხომ მათთვის გვინდა ყველაფერი? ყველას კარგად გვესმის, რომ ევროპა გვინდა და ეს ადამიანებიც საკუთარ მომავალს ევროპასთან აკავშირებს. მათ შესაძლოა აიტანონ მურუსიძე სასამართლო, უსამართლობა აიტანონ, მაგრამ მთლად საბჭოთა კავშირში დაბრუნება არ უნდათ.
ვფიქრობ, თუ სანქციები იქნება და აქაც პროტესტი კიდევ უფრო გაძლიერდება, სისტემური რყევები დაიწყება. საბოტაჟი თუ დაიწყო სისტემამ, ბიძინა თვითონ ხომ არ დაიწყებს ქუჩაში სირბილს? ასეთ შემთხვევაში ჩამოიშლებიან და ჩამოიშლებიან ძალიან სწრაფად.
- რამდენად შეიძლება ამ ეტაპზე ველოდოთ სანქციებს დასავლეთიდან, როცა ტრამპი იანვრიდან შეუდგება თავისი ვალდებულებების შესრულებას, მანამდე კი, გარდამავალი პერიოდია?
დიახ, გარდამავალი ხელისუფლებაა, მაგრამ, მაგალითად, გუშინ მიიღეს სტრატეგიული გადაწყვეტილება უკრაინის შესახებ, რომლის მიხედვითაც უკრაინას შეუძლია დასავლეთში წარმოებული რაკეტები რუსეთის ტერიტორიაზე გამოიყენოს. ამ გადაწყვეტილებას ბაიდენი მიიღებდა ტრამპთან ერთად.
საქართველოც აშშ-ს სტრატეგიული ინტერესების სფეროში შედის და არ უნდა გამოვრიცხოთ, რომ საქართველოსთან დაკავშირებითაც იქნას გადაწყვეტილება მიღებული. შესაძლოა, ეს პროცესი დროში ძალიან გაიწელოს, თუმცა გადაწყვეტილება შესაძლოა სწრაფადაც მიიღონ.
