რეალურად რა ნაბიჯების გადადგმა მოუწევს პუტინს, თუკი იგი ბირთვული იარაღის გამოყენებას გადაწყვეტს? – ამ თემაზე ვახტანგ კაპანაძეს რამდენიმე კითხვა დავუსვით. ის გადამდგარი გენერალ-მაიორია და სამხედრო მეცნიერებათა დოქტორი. ვახტანგ კაპანაძე საქართველოს გენერალური შტაბის უფროსი ორჯერ იყო.
- ბატონო ვახტანგ, თქვენი აზრით, რამდენად არსებობს ბირთვული ომის დაწყების საფრთხე და პრაქტიკულად რა პროცედურები არსებობს, ვიდრე ვინმე „წითელ ღილაკს“ თითს დააჭერდეს?
წითელი ღილაკი, რა თქმა უნდა, გადატანითი მნიშვნელობით ნათქვამია და რეალურად არსებობს შავი ჩემოდანი, რომელიც მობილური მართვის პულტია. ამ პულტით არის შესაძლებელი ბირთვული იარაღის მოქმედებაში მოყვანა. სხვათა შორის, „კაზბეგი“ ჰქვია ამ სისტემას, რატომ, ეგ არ ვიცი. ასეთივე მობილური მართვის სისტემა აქვს თავდაცვის მინისტრს და გენერალური შტაბის უფროსს. ამ 3 კაცს აქვს ხელში მართვის ბერკეტი.
პუტინმა კი თქვა, რომ მოამზადეთ, მზადყოფნაში იყოსო, მაგრამ ეს უფრო იყო მუქარა სხვა ქვეყნებისთვის. რეალურად, ეს ისეთი იარაღია, რომელიც მუდმივად მზადყოფნაშია.
- არსებობს რამე რეგლამენტი ან დოკუმენტი, სადაც გაწერილია, რა შემთხვევაში შეიძლება გამოიყენონ ეს მართვის პულტი? ვინ იღებს გადაწყვეტილებას?
როგორც ვიცი, არსებობს ასეთი დოკუმენტი, მაგრამ ეს დახურული დოკუმენტია. არსებობს ორი შეხედულება: ერთია, რომ სამიდან ორმა უნდა დაადასტუროს, რომ სიგნალი წავიდეს. მეორე შეხედულებით კი, სამივეს თანხმობაა საჭირო, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს უმაღლესი მთავარსარდალი, ანუ პუტინი ამ შემთხვევაში.
მნიშვნელოვანი ისაა, რომ პუტინმა უშუალოდ მოაწერა ხელი 2020 წელს საერთაშორისო დოკუმენტს, სადაც გაწერილია, რა შემთხვევაში შეიძლება გამოიყენოს ბირთვული შესაძლებლობები რუსეთმა. იქ არის 4 პუნქტი და ამ მოცემულობით არ არსებობს არც ერთი პირობა, რომ რუსეთმა ბირთვული იარაღი გამოიყენოს. დოკუმენტით გათვალისწინებული ამ პუნქტების მიხედვით, რუსეთს უნდა ექმნებოდეს ბირთვული იარაღის საფრთხე რომელიმე მტრული ტერიტორიიდან, ასევე შესაძლოა ბირთვულ შეტევას უპასუხოს და არის ყველაზე საჩოთირო ნაწილიც: თუკი ჩვეულებრივი სამხედრო იარაღით სხვა ქვეყანა საფრთხეს უქნის რუსეთის სახელმწიფოებრიობას, თუმცა ვერ იტყვის რუსეთი, რომ ამ საერთაშორისო დოკუმენტის რომელიმე პუნქტს დღეს ვინმე არღვევს და რუსეთს ამ იარაღის გამოყენების საფუძველი აქვს.
- თუ რუსეთმა აამოქმედა ბირთვული იარაღი უკრაინის წინააღმდეგ, რა მოხდება შემდეგ?
ასეთ შემთხვევაში, ფაქტია, იწყება ბირთვული ომი. საერთაშორისო ხელშეკრულება, რასაც პუტინმა მოაწერა ხელი, ითვალისწინებს პარიტეტს, მომატება ან დაკლება იწვევს მნიშვნელოვან კამათს სიმძლავრეებს შორის. ნატო და აშშ ერთადაა. ეს ბირთვული რესურსი ოდნავ ნაკლებია რუსეთის ბირთვულ შესაძლებლობაზე. გარდა ამისა, ისრაელსაც აქვს ბირთვული იარაღი, ის არ ამბობს, რა რესურსი აქვს, მაგრამ დაახლოებით იციან.
არა მგონია ასევე, რომ ჩინეთმა თავისი რესურსი რუსეთს დაახმაროს, მაგრამ ეს პოტენციალი, რაც აქვს აშშ-ს და ნატოს, დაახლოებით თანაბარია რუსეთის ბირთვულ პოტენციალთან.
არ ვიცი, რა პასუხი მოჰყვება ამ იარაღის გამოყენებას, მაგრამ არსებობს საერთაშორისო დოკუმენტი, რომელიც უზრუნველყოფს პარიტეტის დაცვას. რუსეთი ბირთვული იარაღის გამოყენების შემთხვევაში მიიღებს შესაბამის პასუხს. ეს მაინც უფრო პოლიტიკური საკითხია, ვიდრე სამხედრო.
