„რუსეთში ქალების გაწვევა დაიწყეს – 35 წლამდე ქალბატონები დრონების ოპერატორებად მიჰყავთ,“ – ამბობს გადამდგარი გენერალ-მაიორი ვახტანგ კაპანაძე.
სამხედრო ანალიტიკოსის დაკვირვებით, რუსებს ადამიანური რესურსების კუთხით „საგრძნობი პრობლემები“ გაუჩნდათ:
„აღარ მიდის ხალხი – დაინახეს, როგორ მთავრდება ჯარში წასვლა. ტუვასა და ბურიატიაში გამოილია ხალხი, ხოლო სანქტ-პეტერბურგიდან და მოსკოვიდან არავის უნდა ფრონტზე წასვლა. რუსებს დაეცალათ ციხეები, საიდანაც მსჯავრდებულები მიჰყავდათ მასობრივად ფრონტზე.
ამას გარდა, უნივერსიტეტებში და სხვა სასწავლებლებში მიდის ძალიან დიდი პროპაგანდა და აქტიურობა, რათა 18 წლიდან ახალგაზრდებმა დადონ კონტრაქტი ვითომდა დრონების ოპერატორების პოზიციებზე სამუშაოდ. ბევრ შემთხვევაში ახალგაზრდები მიდიან ნაწილში და ეუბნებიან: ჩვენ უფრო გვჭირდები მოიერიშედ, აძლევენ ავტომატს და უშვებენ მოიერიშედ დანაყოფში….,“ – გვითხრა ვახტანგ კაპანაძემ.
ამ მოცემულობაში, როცა უკრაინა ახერხებს რუსეთზე თავდასხმის მასშტაბის გაზრდას, აფეთქებებს, მათ შორის, მოსკოვში, ასევე, დასავლეთის მხარდაჭერა უკრაინის მიმართ იზრდება, რა შანსი რჩება პუტინს? უნდა ველოდოთ, რომ რუსეთს ექნება მაინც საშემოდგომო კამპანია? – „ბათუმელებმა“ ვახტანგ კაპანაძესთან ინტერვიუ ჩაწერა. ის სამხედრო მეცნიერებათა დოქტორია და საქართველოს გენერალური შტაბის უფროსი ორჯერ იყო. ვახტანგ კაპანაძე საზოგადოებრივი ინიციატივის „ჯერ საქართველოს“ თანადამფუძნებელია.
- ბატონო ვახტანგ, 25 ივნისს უკრაინას უპილოტო საფრენი აპარატებით მორიგი შეტევა ჰქონდა ანექსირებულ ყირიმსა და რუსეთის სხვადასხვა რეგიონზე. რუსულმა სახელმწიფო მედიამ ამ შეტევას უწოდა „წლის დასაწყისიდან ყველაზე მასირებული შეტევა“. რას გვაჩვენებს ბოლო მონაცემები?
გრძელდება უკრაინელების გეგმური და სტრატეგიულად გათვლილი მოქმედებები, რაც გულისხმობს, რომ მაქსიმალური ზარალი მიადგეთ რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ საწარმოებს, სტრატეგიულ ობიექტებს. ამავე დროს, მაქსიმალურად უნდა იქნას განხორციელებული შესაძლებლობის ფარგლებში ყირიმის ბლოკირება.
წარმოიდგინეთ, რუსეთის ფედერაციაში არის დაახლოებით 400-მდე ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა, აქედან ყველაზე დიდი და მთავარი არის 10. ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების თითქმის 80%-ზე დარტყმები განხორციელდა უკვე. ეს ძალიან მნიშვნელოვანი და მტკივნეული დარტყმებია რუსეთისთვის. რუსეთს „დიდ ნავთობგასამართ სადგურს” ეძახდნენ და იქ ბენზინის პრობლემაა.
ახლოვდება შემოდგომა, ახლა არის პერიოდი, როცა საჭიროა საველე სოფლის სამეურნეო სამუშაოები, რაც კიდევ დამატებითი ზეწოლაა საწვავზე. ამას ემატება მიწოდების პრობლემები, რაც ხდება ფრონტის წინა ხაზზე და უშუალოდ ყირიმში.
რამდენიმე დღის წინ ტიუმენში დაარტყეს გაზის შესანახ საცავს. ტიუმენი არის დასავლეთ ციმბირი. ეს არის 2000 კილომეტრი.
- ამ მანძილზეც სწვდებიან უკვე უკრაინელები რუსებს?
არ მალავს ზელენსკი ამას. მან განაცხადა, რომ 3000 კილომეტრზე მფრენი დრონები გვაქვს უკვეო. ამას დაუმატეთ ის აღჭურვილობა, რომლითაც ეხმარება დასავლეთი უკრაინას, ის აღჭურვილობა, რასაც თვითონ უკრაინა აწარმოებს საშუალო მანძილზე დარტყმებისთვის და შედეგი სახეზეა.
ახლახან, კინბურნის ცელაზე უკრაინელებმა უკრაინის დროშა აღმართეს. ეს არის კინბურნის ნახევარკუნძულის წაგრძელებული ბოლო, რომელიც ნიკოლაევის და ხერსონის რაიონებშია და, ფაქტობრივად, რუსების მიერ ოკუპირებული ტერიტორიაა. ეს ყირიმის მიმდებარე მატერიკული ნაწილია. კინბურნის ნახევარკუნძული უახლოვდება უშუალოდ უკრაინელების მიერ კონტროლირებად ოჩაკოვს და ნიკოლაევს. ამიტომაც არის მნიშვნელოვანი ეს ნახევარკუნძული და ეს ცელი – იგი ბუნებრივ ჭიშკარს წარმოადგენს, რომელიც დნეპრს ყოფს შავ ზღვისაგან. მისი კონტროლის საშუალებით შესაძლებელია ხერსონისა და ნიკოლაევის ბლოკირება. ძირითადად ამ მიმართულებიდან ხდება ხორბლის გატანა. ამავე დროს, აქ რუსებმა განათავსეს რადიოელექტრონული ბრძოლის და რადიოტექნიკური დაზვერვის საშუალებები.
ამ ტერიტორიიდან პერიოდულად რუსები ახორციელებენ არტილერიის და ნაღმმტყორცნების დარტყმას, ასევე, დრონების გაშვებას ნიკოლაევის და ხერსონის ოლქების მიმართულებით. ეს არის ძალიან ვიწრო, ქვიშიანი ნახევარკუნძული. კინბურნი არის სადღაც სიგანით 4-დან 10 კილომეტრის ფარგლებში, ხოლო მისი სიგრძე არის 45 კმ. მისი დაბოლოება – კინბურნის ცელი, არის 10 კილომეტრამდე, საშუალო სიგანე – 100 მეტრი. წვერში არის 1-დან 3 მეტრამდე.
უკრაინელებმა შეძლეს ის, რომ სერიოზული საცეცხლე დარტყმები მიაყენეს რუსებს და თავისი დროშა აღმართეს უკვე ამ ტერიტორიაზე. ფაქტობრივად, გარკვეული ნაწილი რუსების მიერ ოკუპირებული ტერიტორიისა, შეიძლება ითქვას, რომ უკრაინელებმა დაიკავეს. რამდენად დიდხანს გაჩერდებიან, ძნელი სათქმელია, იმიტომ რომ ძალიან ვიწრო ზოლია. აქედან დესანტის გადასხმასაც უკრაინელების მხრიდან აზრი არა აქვს – ადვილად მოწყვლადი იქნება, რადგან ძალიან ვიწრო მიწის მონაკვეთზე იქნებიან, მაგრამ თვითონ ეს ფაქტი – სპეცოპერაცია იქნება, თუ ეს საარტილერიო, საცეცხლე დარტყმებით რუსების იძულება, ევაკუაცია დაიწყონ თავისი დანაყოფების ამ ნახევარკუნძულიდან, ძალიან მნიშვნელოვანია.
- ეს ტენდენცია და შეტევების მასშტაბი, რასაც აღწევს უკრაინა რუსეთის წინააღმდეგ, აჩენს მოლოდინს, რომ შეიძლება მართლა მოუწიოთ რუსებს საკუთარი ნებით დატოვონ ოკუპირებული ტერიტორიები უკრაინაში?
გარკვეული მონაკვეთების დატოვება ალბათ მოუწევთ რუსებს, თუმცა მაქსიმალურად ცდილობენ, მაგალითად, კონსტანტინოვკაში წარმატების გაუმჯობესებას.
ჯერჯერობით ბრძოლები მიმდინარეობს და ნახევარ-ნახევარზეა ეს ქალაქი გაყოფილი. რუსების ამოცანაა, რომ რაღაცნაირად გავიდნენ სლავიანსკი-კრამატორსკზე. კონსტანტინოვკიდან შემდეგ უკვე მოდის დრუჟკოვკა და ასე შემდეგ, მაგრამ თქვენთან წინა ინტერვიუებში ერთხელ ვთქვი და გავიმეორებ, რომ ნელი მიწოლით წინსვლას აქვს უარყოფითი მომენტი – ამასობაში, უკრაინელები ახერხებენ მეორე და მესამე თავდაცვითი ზღუდეების შექმნას. ამ დროს გარღვევა ვერ ხერხდება.
თავის მხრივ, გარღვევის დროს იქმნება ოპერატიული სიცარიელე, რაც საშუალებას აძლევს შემტევ მხარეს, რომ მაქსიმალურად სწრაფად განავითაროს შეტევა, მოახდინოს მოწინააღმდეგის დეზორგანიზებული დანაყოფების შემოვლა, ალყაში მოქცევა, გარკვეული გადაჯგუფებები და ასე შემდეგ.
ამ არაკონტაქტური დარტყმების განხორციელებით, უკრაინელებმა ყირიმში ძალიან მძიმე მდგომარეობა შექმნეს. ეს აიძულებს რუსებს, რომ მოსახლეობა და გარკვეული დანაყოფები გაყვანილი იქნას ნახევარკუნძულიდან. თუ მოსახლეობა გავა, ჰქონდეთ ეს ტრიალი მინდვრები რუსებს. აქ მუდმივად დარტყმის ქვეშ იქნებიან რუსების დანაყოფები.
მნიშვნელოვანია, რომ ყირიმის ნახევარკუნძული მატერიკთან დაკავშირებულია სამი ე.წ. „ბოთლის ყელით“, ანუ ვიწრო დამაკავშირებელი ელემენტით. ეს არის ქერჩის ხიდი, რომელიც აკავშირებს მატერიკს ყირიმის ნახევარკუნძულთან; ასევე არის არმიანსკი-კრასნოპერეკოვსკი – ეს არის ჩრდილოეთიდან ხმელეთის ვიწრო ყელი, რომელიც უშუალოდ მატერიკთან აკავშირებს ამ ნახევარკუნძულს და ჩონგარი. ჩონგარი არის ხიდების სისტემა სივაშზე, ფაქტობრივად, ზღვის ჭაობზე.
ყველა ამ მიმართულებაზე: არმიანსკი იქნება ეს, თუ კრასნოპერეკოპსკი, ხიდების სისტემაა. მაგალითად, არმიანსკისთან გადის მსხვილი არხი, რომელიც ამჟამად დამშრალია, მაგრამ მასზე ხიდია გადებული, რაც მთავარია, ჩონგართან სარკინიგზო ხიდი გადის საავტომობილოსთან ერთად და ყველა ეს ხიდი მუდმივი დარტყმის ქვეშაა. იმის გამო, რომ ქერჩის ხიდზე იყო დარტყმები, რუსები ახლა აღარ იყენებენ მას დიდი მოცულობის ტვირთების და საწვავის გადასატანად. რუსები ცდილობენ მარიუპოლი-მელიტოპოლი-ჯანკოის მიმართულებით ხმელეთიდან გაიარონ, ამ გზის გავლის შემდეგ მაინც ისევ არმიანსკიდან და ისევ ჩონგარიდან უნდა შევიდნენ ყირიმში.
- რა სახის სამხედრო სირთულეს უქმნის ეს რუსეთს?
ყირიმის დაჯგუფება ხდება მოწყვეტილი აბსოლუტურად. ყირიმის დაჯგუფება ვერც ეხმარება რუსების დანარჩენ დანაყოფებს. გამოდის, რომ მთელი დაჯგუფება არის ჩაკეტილი ყირიმში, ფაქტობრივად, მძევალ მდგომარეობაშია.
პოლიტიკური თვალსაზრისით, უკრაინელებმა ყირიმზე თუ აღადგინეს კონტროლი, გამოდის, რომ შავი ზღვა ისე უბრუნდება უკრაინას.
- რუსეთის ჯარებმაც მიიტანეს წუხელ შეტევა რაკეტებით და უპილოტო საფრენი აპარატებით კიევის ერთ-ერთ რაიონზე. რუსებს რა გამოსდით ამ ეტაპზე?
ვერაფერს ვერ ახერხებენ იმის გარდა, რომ ცდილობენ, მაქსიმალურად ზარალი მიაყენონ უკრაინას. ეს მორიგი გაბოროტებული დარტყმების სერიაა, ვითომდა საპასუხო, მაგრამ ნაკლებად ეფექტური. ეს მიმართულია ისევ პანიკის დათესვასა და მოსახლეობის მორალის გატეხაზე, რაც დიდი ალბათობით რუსეთს უკრაინაში არ გამოსდის.
- ზელენსკის თქმით, უკრაინული ძალების იერიშის შედეგად სანქტ-პეტერბურგთან ახლოს მდებარე რუსეთის ბალტიის ფლოტის არსენალში 60 000 ტონაზე მეტი საბრძოლო მასალა განადგურდა. ეს რამდენად მნიშვნელოვანია?
მნიშვნელოვანია და ეს გამონაკლისი არ არის: პერიოდულად ახერხებენ უკრაინელები მსგავსი სამიზნეების განადგურებას. წარმოიდგინეთ, რომ საბრძოლო კომპონენტები რომ ავიღოთ, დაზვერვაშიც აჯობეს რუსებს უკრაინელებმა, ისევ დასავლეთის დახმარებით, თუმცა იგივე უკრაინის აგენტურული დაზვერვა გაცილებით უფრო კარგად მუშაობს, ვიდრე რუსული.
სატელიტური და კოსმოსური დაზვერვის შედარებაც კი არ შეიძლება. ფაქტობრივად, მარტო ის რად ღირს, რომ უკრაინელები იღებენ ინფორმაციას Starlink-ის გამოყენებით.
- თქვენი ინფორმაციით, რამდენად გაუჩნდა რუსეთს ადამიანური რესურსების პრობლემა? „ვაჟნიე ისტორიის“ და „ვერსტკის“ კვლევების მიხედვით, გაზრდილი დანაკარგების ფონზე რუსეთი ჯარის ცოცხალი ძალით შევსებას ვერ ახერხებს. 2025 წლის მეოთხე კვარტალში კონტრაქტით აყვანილთა რაოდენობა წინა წლის ამავე პერიოდთან შედარებით ნახევარჯერ შემცირდა
დიახ, არის ეს პრობლემა. არის მოსაზრება, რომ შეიძლება ნაწილობრივი მობილიზაცია მაინც განახორციელოს რუსეთმა, თუმცა ასეთ დაძაბულ ვითარებაში რამდენად გააკეთებს ამას, ვერ გეტყვით.
რუსეთში ქალების გაწვევა დაიწყეს – 35 წლამდე ქალბატონები დრონების ოპერატორებად მიჰყავთ.
ამას გარდა, უნივერსიტეტებში და სხვა სასწავლებლებში მიდის ძალიან დიდი პროპაგანდა და აქტიურობა, რათა 18 წლიდან ახალგაზრდებმა დადონ კონტრაქტი ვითომდა დრონების ოპერატორების პოზიციებზე სამუშაოდ. ბევრ შემთხვევაში ახალგაზრდები მიდიან ნაწილში და ეუბნებიან: ჩვენ უფრო გვჭირდები მოიერიშედ, აძლევენ ავტომატს და უშვებენ მოიერიშედ დანაყოფში. ეს პროპაგანდისტული ხაფანგია საიმისოდ, რომ რაღაცნაირად ხელი მოაწერინონ კონტრაქტს დაპირებით, რომ სწავლას დაუფინანსებენ, თანხას გადასცემენ და ასე შემდეგ.
არც ისაა გამორიცხული, რომ რუსებმა ისევ ჩრდილოეთ კორეელი მოხელეები დაიყენონ გვერდით. ასევე, რამდენიმე კომპანია აფრიკაში აგროვებს მოხალისეებს ასევე ნახევრად სიმართლით და ამ ადამიანებს აგზავნიან რუსეთში.
საინტერესო ისაა, რომ ბელარუსში მიიღეს დადგენილება, რომ ძალოვან სტრუქტურებში სხვა ქვეყნის მოქალაქეებსაც შეეძლებათ იმსახურონ. ეს ნიშანდობლივი ფაქტია: რისთვის ემზადებიან, რისთვის აკეთებენ ამას? ეტყობა, იქაც უჭირთ, დიდი ხალისით არ მიდიან ბელარუსები ლუკაშენკოს სამსახურში და ამ დროს ეს მოთხოვნა არსებობს რუსეთის მხრიდან.
- ფიქრობთ, რომ ისევ რეალურია ბელარუსის რუსეთ-უკრაინის ომში ჩართვის საფრთხე?
ჩემი აზრით, ძალიან დამოკიდებულია ლუკაშენკო რუსეთზე. რამდენად გამოუვა მას დამოუკიდებელი თამაში, ვერ გეტყვით. ამჟამად თითქოსდა ლუკაშენკო გრძელვადიან მივლინებაშია, თუმცა ამის პარალელურად ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ის რეტრანსლატორები, რაც ბელარუსის საზღვართან იყო განლაგებული და ახდენდა რუსული დრონების კოორდინირებას, გამორთეს მას შემდეგ, რაც ზელენსკი ბელარუსს დაემუქრა და მისცა ერთკვირიანი ვადა გამორთვისთვის.
ასე რომ, რეტრანსლატორები უკვე გამორთულია, მაგრამ რამდენად გამოუვა ლუკაშენკოს დაჭიმულ ფეხებზე „შპაგატში” დგომა, არ ვიცი. ნამდვილად არ უნდა ახლა მას გარკვეულ საომარ მოქმედებაში ჩართვა, მაგრამ იმდენად დამოკიდებულია პუტინზე, რომ ერთ დღესაც თუ შეატყო განზე გასვლა, შეიძლება თვითონ პუტინმა მოიშოროს.
- ადამიანური რესურსების პრობლემას მინდა მივუბრუნდეთ: რატომ დადგა სავარაუდოდ ეს პრობლემა რუსეთში – რუსებს ფული შემოაკლდათ საკონტრაქტო სამსახურისთვის, პრობლემაა ამ ახალწვეულების გადამზადება, თუ სხვა მიზეზია?
აღარ მიდის ხალხი – დაინახეს, როგორ მთავრდება ჯარში წასვლა. ტუვასა და ბურიატიაში გამოილია ხალხი, ხოლო სანკტ-პეტერბურგიდან და მოსკოვიდან არავის უნდა ფრონტზე წასვლა.
ასევე, რუსებს დაეცალათ ციხეები, საიდანაც მსჯავრდებულები მიჰყავდათ მასობრივად ფრონტზე.
ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ჯარისკაცი აღარ ჰყავთ რუსებს, მაგრამ საგრძნობი პრობლემები გაუჩნდათ.
- ქალი რამდენი გაიწვიეს უკვე, არის ცნობილი?
ვერ გეტყვით. ამ ეტაპზე გამოცხადებულია, რომ მიმდინარეობს ეს კამპანია: 35 წლამდე ქალბატონებს იწვევენ დრონის ოპერატორებად. მათ ჰპირდებიან მაღალ ანაზღაურებას, ფრონტის ხაზიდან 15-20 კილომეტრის მოშორებით სამსახურს, მაგრამ, როგორც წესი, ეს პირობები იცვლება ხოლმე.
- ამ მოცემულობაში, როცა უკრაინა ახერხებს რუსეთზე თავდასხმის მასშტაბის გაზრდას, აფეთქებებს, მათ შორის, მოსკოვში, ასევე, დასავლეთის მხარდაჭერა უკრაინის მიმართ იზრდება, რა შანსი რჩება პუტინს? უნდა ველოდოთ, რომ რუსეთს ექნება მაინც საშემოდგომო კამპანია?
ალბათ ექნება. აქ მნიშვნელოვანი ფაქტორია ის, რომ უკრაინელების წარმატება მიმართულია იმისკენ, რომ პუტინი აიძულონ, შეწყვიტოს საომარი მოქმედებები. აქ არ არის ომში გამარჯვებაზე საუბარი და ტერიტორიების დაბრუნებაზე. უახლოესი ამოცანაა პუტინის იძულება, შეწყვიტოს ცეცხლი და დაჯდეს მოლაპარაკების მაგიდასთან.
პოლიტიკურადაც სასწორი გადაიხარა უკრაინის მხარეს. ტრამპის რუსეთისთვის ირიბი მხარდაჭერა, ალიასკის სულისკვეთება და ასე შემდეგ, უკვე წარსულს ჩაბარდა. ტრამპმა თავისი პოზიცია დააფიქსირა, თუ კიდევ არ შეცვალა. ყოველ შემთხვევაში ამ ეტაპზე ტრამპი უფრო ზელენსკის მიმართაა სიმპათიით, ვიდრე პუტინის.
ვიტოვებ იმედს, რომ სავარაუდოდ წლის ბოლოსთვის ალბათ მოხერხდება ცეცხლის შეწყვეტა.
- ლოგიკურად ჩანს რამე პირობა, რის გამოც პუტინს არ აწყობს ცეცხლის შეწყვეტა?
ვერ გეტყვით, რამდენად რეალურ სურათს უხატავენ პუტინს. მე ძალიან დიდი ეჭვი მეპარება იმაში, რომ არ უხატავენ რეალურ სურათს და არ აქვს ის რეალური ინფორმაცია – კონსტანტინოვკის ხუთჯერ აღებისა არ იყოს.
მეორეცაა: ძნელია პუტინის თავში ჩაიხედო, რა სურს, მაგრამ ჯარის დამარცხება მისთვის იქნება არამარტო პოლიტიკური, არამედ ფიზიკური განადგურების საფრთხეც.
ამიტომაც, პუტინი შეეცდება, რომ რაღაცნაირად გაწელოს ეს პროცესი, გადაიყვანოს გაყინულ ფაზაში, რაც არ ნიშნავს იმას, რომ ჯარები რჩებიან ადგილზე და არ ბრუნდებიან უკან, სადაც არც ხელფასს არ მისცემენ და ვერც სამუშაოს იშოვიან. მათი ადგილი დიდი ხანია ემიგრანტ იაფ მუშახელს აქვს დაკავებული. ეს პუტინისთვის დიდი პრობლემა იქნება.