„ქობულეთის სოფელ ქვედა სამებაში მდებარე შუა საუკუნეების ნაეკლესიარის აღდგენა/რეაბილიტაციის სამუშაოებზე“ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომ [კმდს] ტენდერი 1,9 მილიონი ლარით გამოაცხადა. სატენდერო დოკუმენტების მიხედვით კი ჩანს, რომ ნაეკლესიარზე [სადაც ძველი ტაძრის ნაშთებია] ახალი ეკლესიის აშენებაა დაგეგმილი.
ტენდერს თან ახლავს პროექტი და სხვადასხვა დოკუმენტაცია. ერთ-ერთ განმარტებით ბარათში აღნიშნულია, რომ დაგეგმილია „ქობულეთის სოფელ ქვედა სამებაში შუა საუკუნეების ნაეკლესიარის ადგილზე ახალი, ჯვარგუმბათოვანი ტაძრის მშენებლობა, ნაეკლასიარის შემორჩენილი სამი კედლის ნაწილორივი აღდგენით და კონსერვაციით.“
კმდს-ს სატენდერო კომისიის 2026 წლის 7 აგვისტოს ოქმში ვკითხულობთ:
- „კომისიის წევრმა – სოფიო ლაზიშვილმა განაცხადა, რომ ჩასატარებელი სამუშაოების მოცულობისა და ძეგლის მდებარეობის გათვალისწინებით სამუშაოების განხორციელება დაგეგმილია 2026-2027 წლებში. შესაბამისად შესყიდვა განხორციელდება მრავალწლიანი შესყიდვის სახით
- კომისიის წევრმა – გოჩა კახიძემ განაცხადა, რომ 2025 წელს სააგენტოს მიერ ჩატარდა აღნიშნულ ძეგლზე არქეოლოგიური კვლევა-ძიებანი, ხოლო 2026 წელს ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის მიერ მომზადებული იქნა ქობულეთის მუნიციპალიტეტში ქვედა სამებაში მდებარე შუა საუკუნეების ნაეკლესიარის აღდგენა-რეაბილიტაციისა და ახალი ეკლესიის მშენებლობის სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაცია.
- სატენდერო კომისიის აპარატის წევრმა – ლელა კუნჭულიამ განაცხადა, რომ შესასყიდი სამუშაოების ღირებულება [1 988 075 ლარი] განისაზღვრა ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის მიერ მომზადებული დოკუმენტაციის საფუძველზე“.
სატენდერო დოკუმენტებიდან ირკვევა ასევე, რომ ქვედა სამებაში ეკლესიის ასაშენებლად მრავალწლიან შესყიდვასთან დაკავშირებით კმდს-ს დირექტორს, ლაშა მიქელაძეს ზემდგომისთვის, აჭარაში „ოცნების“ მთავრობის კულტურის მინისტრ ელისო ბოლქვაძისთვის წერილით 2026 წლის 27 ივლისს მიუმართავს.
მიქელაძეს კი ელისო ბოლქვაძემ 30 ივლისს უპასუხა და მისი კოლეგის, ფინანსთა მინისტრ ედნარ ნატარიძის წერილი გადაუგზავნა.
ამ წერილის მიხედვით ედნარ ნატარიძე მრავალწლიანი შესყიდვის წინააღმდეგი არაა, ოღონდ იმ შემთხვევაში, „თუ პროექტის განხორციელებისათვის საჭირო ფინანსური რესურსი აჭარის კულტურის სამინისტროს მიერ გათვალისწინებული იქნება მომდევნო წლის ბიუჯეტის პროექტირებისას“.
„ქვედა სამება მდებარეობს კინტრიშის ხეობის მარცხენა მხარეს, ქალაქ ქობულეთიდან 6 კმ-ის დაშორებით. ნაეკლესიარიდან შემორჩენილია ტაძრის სამი კედელი, რომლებიც სხვადასხვაა ზომისაა…
ახალი ტაძარი იქნება ჯვარ-გუმბათოვანი, სამი მხრიდან შემოსაზღვრული სტოათი, რომლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილში განთავსდება ასევე მცირე ტაძრები.
კონკრეტულად, სტოას სამხრეთ ნაწილში მოექცევა არსებული ნაეკლესიარის კედლები, რომლებიც კონსტრუქციულად იზოლირებული იქნება ახალი ტაძრის კარკასისგან.
ნაეკლესიარის კედლების ნაწილობრივი აღდგენა განხორციელდება ადგილზე ნაპოვნი და ნაეკლესიარის ჩამოშლილი ქვებით, რათა ძველსა და ახალ ნაგებობას შორის ვიზუალური კონტრასტი არ იქნეს დარღვეული“. – წერია განმარტებით ბარათში.
„ეკლესიის ისტორიის შესახებ საარქივო მასალები და ბიბლიოგრაფიული წყაროები არ მოიძებნა, თუმცა არქეოლოგიური გათხრების მიხედვით… ეკლესია XIII საუკუნემდე უნდა აგებულიყო, რომლის დანგრევის შემდეგ, შედარებით გვიან, არაუადრეს XIX საუკუნის მეორე ნახევრისა ძველი ნაეკლესიარი აღუდგენიათ…
ახალი ტაძრის შელესილ/შეღებილი ფასადებისგან განსხვავებული, ქვის წყობით ამოყვანილი სივრცე გამოკვეთს ნატაძრალის მდებარეობას და ვიზუალუარად განასხვავებს ერთმანეთისაგან ძველსა და ახალს. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ნატაძრალის გადახურვა დაიცავს მის ფრაგმენტებს ატმოსფერული მოვლენების
ზემოქედებისაგან და შემდგომი დაზიანებისაგან.
ტაძრის მშენებლობის გადაწყვეტილების შემთხვევაში მნიშვნელოვანია – სამშენებლო სამუშაოებმა და მიწისქვეშა ბიძგებმა არ დააზიანოს ისტორიული ტაძრის ნაშთები“ – წერია სახელოვნებათმცოდნეო კვლევაში.
ტენდერში, რომლის სავარაუდო ღირებულება 1 988 075 ლარია [დღგ-ს გარეშე], წინადადებების მიღება 2026 წლის 26 აგვისტოს დაიწყება და 31 აგვისტოს დასრულდება.
ტენდერში გამარჯვებულს კი სამუშაოების შესასრულებლად ვადა 2027 წლის 1-ელ დეკემბრამდე ექნება.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როცა აჭარის კმდს ეკლესიის ნაშთზე, ანუ ძეგლზე, ახალ ეკლესიას აშენებს. ასე მოიქცა სააგენტო ქობულეთში, ხინოწმინდაში, სადაც VIII-IX საუკუნეებით დათარიღებულ ნაეკლესიარს ახალი შენობა დააშენეს. ამ შემთხვევაში ბიუჯეტიდან 750 ათასი ლარი დაიხარჯა.
ამ თემაზე „ბათუმელების“ არქივიდან:
ხინოწმინდაში ძეგლზე ეკლესიას ააშენებენ, აჭარის ბიუჯეტიდან 750 ათასი ლარი დაიხარჯება